Тошкент, Ўзбекистон — Ўзбекистонда бирламчи кўчмас мулк бозори сезиларли ўзгаришлар арафасида турибди: ҳокимият органлари нақд пул ҳисоб-китоблари устидан назоратни кучайтирмоқда ва янги қурилган уй-жой харидорлари учун қўшилган қиймат солиғининг бир қисмини қайтариш механизмини ишлаб чиқмоқда.
Солиқ қўмитаси раиси ўринбосари Жаҳонгир Абдиев маълум қилишича, кешбэк тўловларини жорий этиш бўйича ҳужжат лойиҳаси келишувнинг якуний босқичида турибди. Унинг сўзларига кўра, тегишли идоралар механизмни амалга оширишнинг бир нечта вариантларини кўриб чиқмоқда ва асосий параметрларни аниқлаштирмоқда.
Муҳокама қилинаётган масалалар орасида қайтариладиган маблағ миқдори, турар жой мажмуаларини танлаш мезонлари ҳамда маблағларни ўтказиш муддатлари мавжуд. Вариантлардан бири сифатида кешбэкни тўғридан-тўғри битим тузилган пайтда ёки уй-жойни қабул қилиб олиш-тапшириш далолатномаси имзолангандан сўнг тўлаш кўриб чиқилмоқда. Дастлабки ҳисоб-китобларга кўра, қайтарим миқдори 3 фоиздан 6 фоизгача бўлиши мумкин, аммо якуний қарор ҳали қабул қилинмаган.
Мазкур ташаббус қурилиш соҳасида шаффофликни оширишга қаратилган бўлиб, бу ерда битимларнинг катта қисми ҚҚС ҳисобга олинмасдан амалга оширилади.
Аввалроқ Савдо-саноат палатаси раиси Даврон Ваҳабов квартираларнинг 90 фоизгачаси солиқ расмийлаштирилмасдан сотилаётганини таъкидлаган эди. Унинг баҳосига кўра, 4–5 фоиз миқдоридаги кешбэк жорий этилиши харидорларни девелоперлардан расмий ҳужжатларни талаб қилишга ундаши мумкин.
Механизмни жорий этиш учун ҳуқуқий асос 2025 йил декабрь ойида Президент Шавкат Мирзиёев томонидан қабул қилинган, яширин иқтисодиётни қисқартиришга қаратилган фармон билан яратилган.
Ҳужжатда Қурилиш ва уй-жой коммунал хўжалиги вазирлиги, Солиқ қўмитаси ҳамда Иқтисодиёт ва молия вазирлиги иштирокида банк тизими орқали маблағларни қайтариш тартибини ишлаб чиқиш назарда тутилган.
Яқин вақт ичида якуний қоидалар эълон қилиниши кутилмоқда. Шу билан бирга, 2026 йил 1 апрелдан бошлаб янги чекловлар кучга киради: 25 миллион сўмдан ортиқ товар ва хизматлар учун тўловлар фақат нақдсиз шаклда амалга оширилиши шарт.
Бу талаблар кўчмас мулк билан боғлиқ битимларга ҳам тааллуқли бўлиб, улар тўлиқ равишда банк орқали ҳисоб-китобларга ўтказилади.
